HACIVAT KARAGÖZ NEDEN ÖLDÜRÜLDÜ? – Ümit Ekmekçi

Ezel AKAY’ın ünlü filmini hatırlamayan yoktur…  Politik sinema yapan biri olduğunu açıkça artıkdile getiren Sn. AKAY’ın Hacivat ile Karagöz’ü  çok güzel konu eden cesur bir filmdi…
Bu kahramanlar için sayısız rivayet var… Bursa ilimiz,kent kültürü olarak bu iki kahramanımızı sahipleniyor… Yavuz Sultan Selim zamanında inşa edilen Ulucami inşaatında çalıştıkları anlatılır… Türk insanı kendi yarattığı kahramanlara inanır ve onları sever… Çok istisna bir olay dışında hep rivayetten yola çıkar halkımız… O istisna olayda şudur yeri gelmişken açıklayalım… Yaşar KEMAL’in ”İNCE MEMED” adlı eseri bir tek halk kahramanı olarak türetilmiştir… Halbuki Yaşar KEMAL ”İnce Memed’i” kendi uydurmuştur…
Gelelim Hacivat ile Karagöz’e bizim insanımızın çok sevdiği bu iki kahramanımızı yaşatabilmek için halkımız destekleyici hikayeler yazmışlar dilden dile geçerek günümüze gelmişlerdir…Asıl durum şudur Hacivat ile Karagöz karakteri Osmanlı sarayında doğmuş iki gölge karakterdir… Gölge kahramandır… Günümüz çizgi kahramanları gibidir…
Bir başka rivayete göre (Evliya Çelebi’ye göre) Efelioğlu beyliğinden Hacı Eyvad,Selçuklular çağında yaşamıştır.Mekke’den Bursa’ya gidip gelen ve ”Yorkça Halil” diye tanınmış biridir… Hacıvat bu yolculukların birindede öldürülmüştür.Karagöz ise İstanbul Tekfuru Konstantin’in seyisi olup,Edirne dolaylarında,Kırk kiliseden ”Kıpti Sofyozlu Bali Çelebi’den ” başkası değildi…Yılda bir kez,Konstantin onu Alaattin Selçuki’ye gönderirdi… Bu süreçte Hacivat ile buluşup konuşurlardı…
Başka bir rivayet ise, Bursalı kahveci Şeyh Hakkı Efendi’nin, Karagöz’ün Orhaneli ilçesinde yaşayan ”Karaoğuz” adında bir köylü olduğunu söylemektedir. Bu adın daha sonraları ”Kara Öküz’e” çavrildiği, Arkadaşı Haci Ahvad ile birlikte düzenledikleri oyunların Şeyh Küşteri’nin ilgisini çektiğini ve Kara Öküz’ü ”Karagöz’e” çevirdiği anlatılmaktadır…
Bir başka rivayette şudur:Hacivat’ın ”Hacı İvad Paşa” olduğu anlatılmaktadır…Karagöz’ün ise bir Türkmen olduğu anlatılır… Bir kavgada kulağı sağır olan Karagöz ağır işitip lafları ters anlamaktadır…Bu hikayeler daha da çeşitlendirilebilir…Bursa ve Kırklareli illerimiz Hacıvat ve Karagöz’e doğum menşe-i olarak sahip çıkmasına rağmen İstanbul ise bu iki kahramanımızı taşralı bulup uzak durmaktadır… İstanbul’da gerçek anlamıyla bir Hacivat ve Karagöz araştırması yapılmamıştır…
Mısır’dan alınıp getirilen gölge oyunu o zamanda da,bu günde de, Dünya’nın en gelişmiş gölge oyunu geleneği haline gelmiştir… Mısır ve Osmanlı etkisinde ki, tüm kültürlere bu oyunu ihraç etmişiz…
O sebeledir ki,Geleneksel bu iki karakterimiz Evrenselliği yakalmıştır…
Kim ne derse desin bu bir gerçek Hacivat ile Karagöz’ümüz hala muhalif olarak yönetenleri eleştiren bir halk geleneği olarak kalacaklardır…
Bu nedenledir ki,öldürülüp,unutturulmaları imkansız iki kahramanımızdır…

Ümit Ekmekçi

Goruntuleme 779 defa / Okuyucu Sayisi 304 kisi